Veelzijdig kennisprogramma 15e editie InfraTech

Emissievrij werken, water, digitalisering, personeel en vervangingsopgave belangrijke onderwerpen

Duurzaamheid en circulariteit, de schreeuwende tekorten aan  goede vakmensen, digitalisering en industrialisering en niet te vergeten de enorme vervangingsopgave krijgen veel aandacht in Rotterdam Ahoy van 17 tot en met 20 januari 2023. Emissievrij werken blijkt dé motor achter de Innovatieprijzen.
 

Opening
Als opening van InfraTech 2023 vindt een groot infradebat plaats rondom drie thema’s van de vakbeurs. Michèle Blom van gastheer Rijkswaterstaat en Marc van Leeuwen van gastheer gemeente Rotterdam voeren een goed gesprek met een keur aan deskundigen op de gebieden duurzaamheid, water, vervanging en renovatie, human capital en digitalisering. Het belooft een inhoudelijke discussie te worden over tal van uitdagingen waar de Nederlandse infrasector voor staat. 
 

CONNECT2030
Meteen al op de eerste dag van InfraTech 2023, op dinsdag 17 januari, gaat Techniek Nederland dieper in op CONNECT2030 en dan specifiek op de toekomst van de infrastructuur in Nederland. CONNECT2030 is een aanvalsplan dat technisch Nederland door een onzekere toekomst moet leiden. "De Nederlandse samenleving staat aan de vooravond van enorme transities. Bij vrijwel alles speelt techniek een doorslaggevende rol”, stelde Jacques van der Krogt, voorzitter van de Commissie Innovatie van Techniek Nederland en een van de drijvende krachten achter de toekomstverkenning CONNECT2030 eerder al. 
De samenleving doet de komende jaren meer dan ooit een beroep op de innovatiekracht en de creativiteit van de technieksector. Dat beeld komt naar voren uit CONNECT2030. Dat biedt kansen, maar om die te benutten moet er heel wat gebeuren. Volgens Van der Krogt roepen de inzichten in CONNECT2030 vooral de vraag op hoe we in de praktijk omgaan met de talloze uitdagingen. "Hoe organiseren we de digitalisering? Hoe organiseren we dat personeel zich blijft ontwikkelen? Hoe organiseren we het werk dat op ons afkomt?”. Net als CONNECT2030 vat Jacques het antwoord samen in één woord: toekomstbestendigheid.

Want juist dat woord, toekomstbestendigheid, beschrijft precies die "attitude die weergeeft dat de toekomst niet precies voorspeld kan worden, maar dat je je er als organisatie wel op kan voorbereiden dát het anders is dan vandaag.” 
CONNECT2030 is opgesteld in opdracht van Techniek Nederland, Wij Techniek, ISSO en TVVL. Aan het rapport is ruim een jaar gewerkt. De onderzoekbureaus TNO en Panteia hebben bij de totstandkoming samengewerkt met een team van deskundigen uit de technieksector. Uitgebreide trendanalyses, tientallen expertinterviews en zes klankbordsessies met ruim 150 deskundigen van organisaties binnen en buiten de sector vormen de basis voor het rapport. Met regelmatige toekomstverkenningen wil de technieksector een leidraad en inspiratie bieden voor de eigen ondernemers, maar ook voor politiek en overheid, onderwijs en wetenschap, opdrachtgevers en partners.
 

Digitale infra
Meteen al op de eerste dag van Nederlands grootste en belangrijkste platform voor de infrasector, InfraTech 2023, op dinsdag 17 januari, gaat Van der Krogt dieper in op CONNECT2030 en dan specifiek op de toekomst van de infrastructuur in Nederland. Want ook hier gelden enorme uitdagingen: zo ongeveer het complete arsenaal aan kunstwerken is aan renovatie of vervanging toe. Het aantal files neemt toe, terwijl plannen voor uitbreiding van het wegennet stuk voor stuk vastlopen op strengere regels omtrent stikstofemissie en PFAS. Desondanks presenteerde het kabinet onlangs een miljardenpakket aan nieuwe infrastructuur. Maar wie moet dat allemaal gaan uitvoeren? Nu al kampen grote aannemers met enorme personeelstekorten en moeten werknemers uit Oost-Europese EU-landen worden ingevlogen om grote infrastructurele werken te kunnen bouwen. Dus ook de infrabranche ontkomt er niet aan dat verdere digitalisering, standaardisering, industrialisering worden doorontwikkeld. Tegelijkertijd moet de complete economie - dus ook de infra - in 2050 volledig klimaatneutraal en circulair zijn. Dat vraagt nogal wat van technisch geschoolden. 
In het rapport wordt om die reden gesproken over 'omdenken’ in de werving en selectie. Het gaat erom welke competenties mensen moeten hebben om bijvoorbeeld zonnepanelen te leggen of de inspecties uit te voeren. Wanneer daar ook de vacatureteksten naar toe worden geschreven, spreek je een heel andere doelgroep aan. "Je vist in een andere vijver, misschien wel die van de evenementenbranche of de automotive industrie.”
 

Integraal ontwerpen
Vanwege de groeiende behoefte aan een complete set informatiestandaarden voor integraal ontwerpen, realiseren en beheren (assetmanagement) van de openbare ruimte en dan met name in de wereld van stedelijk water (riolering), hebben kennisplatform CROW en RIONED de handen ineengeslagen. Samen zijn ze het project BORius begonnen; een werktitel die staat voor 'Beheer Openbare Ruimte Informatie- en Uitwisselstandaarden’. CROW organiseert op woensdag 18 januari een informatiesessie over het initiatief. 
De gewenste informatiestandaarden staan niet op zichzelf, ze zijn onderdeel van een grotere transitie binnen de bouw- en beheersector naar datagestuurd werken en digitalisering. Assets die in de vorige eeuw gebouwd zijn, zijn aan vervanging toe, want ze worden steeds intensiever gebruikt. Maatschappelijke opgaven als klimaatadaptatie, de energietransitie, mobiliteit en de woningopgave vragen om nieuwe oplossingen. Tegelijkertijd heeft de sector te maken met vergrijzing, het terugdringen van faalkosten en het voorkomen van informatieverlies in de keten. In de BORius-visie schetsen CROW en Stichting RIONED een totaalbeeld van de benodigde transitie. 
De beoogde transitie zal organisaties volgens CROW "beter in staat stellen om het beheer van de openbare ruimte en infrastructuur integraal te plannen en te realiseren.” De voordelen gelden naast de beheersector (BOR) ook voor de partijen in het bouwproces (BIM, digital twins), de geo-wereld (zoals basisregistraties/SOR) en de gehele maatschappij via open data (zoals PDOK) en het Digitaal Stelsel Omgevingswet. Bovendien laat een globale business case zien dat de BORius transitie binnen enkele jaren ook financieel positief uitpakt en in de tijd steeds meer, omdat beter inzicht en betere keuzes in beheer en vooral investeringen snel substantieel geld besparen (minder meer). "Plat gezegd, een besparing van een half procent op de gemeentelijke kosten voor beheer openbare ruimte levert al 40 miljoen euro op,” meldt CROW.
 

Afkoppelen
Een gemeente die de informatie over het rioleringsnet behoorlijk op orde heeft,  is Leiden. Op het Gemeenteplein doet Ivo Beerens van de sleutelstad op vrijdag 20 januari uit de doeken hoe Leiden bij de vervanging van het riool het hemelwater afkoppelt van het vuilwater. In plaats van één rioolbuis voor al het water komen daar twee aparte rioolbuizen onder de grond. Eén buis is voor het vuilwater: het afvalwater van bijvoorbeeld de wasmachines of het toilet, dat uit woningen komt. De andere buis is bestemd voor het relatief schone regenwater. 
Het gescheiden rioolstelsel zorgt ervoor dat alleen het vuilwater naar de rioolwaterzuivering gaat en dat betekent een minder grote belasting voor het milieu. Het schone regenwater stroomt straks via het aparte regenwaterriool rechtstreeks in de sloten in de wijk. Het regenwater dat op de straat valt, wordt straks via de kolken naar het hemelwaterriool afgevoerd en stroomt dan uit in de omringende sloten. In de parkeervakken wordt een waterpasserende verharding aangebracht om regenwater te laten infiltreren in de ondergrond. Zo blijft het water op de plek waar het valt en dat is goed voor de regulering van het grondwater en de bodem.