Jongste Zweedse Doctor in de Filosofie Stefan Buijsman spreekt tijdens opening

Jongste Zweedse Doctor in de Filosofie Stefan Buijsman spreekt tijdens opening

08 januari 2019
Jongste Zweedse Doctor in de Filosofie Stefan Buijsman spreekt tijdens opening

Jongste doctor over slimme technologie op InfraTech: 'Hoe leg je aan mensen uit dat ze zich moeten overgeven aan een wiskundig model?’

Op zijn 18e studeerde hij aan de Leidse Universiteit af als filosoof. Slechts anderhalf jaar later promoveerde Stefan Buijsman (1995) in Stockholm op het onderwerp filosofie van de wiskunde. Hij ziet het als zijn missie om wiskundeonderwijs toegankelijker te maken voor kinderen. Tijdens InfraTech spreekt hij over hoe wiskunde is verweven met reizen over weg en spoor. 

Zelf moeilijke wiskundige vraagstukken oplossen doet hij niet. Wel probeert hij antwoorden te vinden op de vraag wat er achter de wiskunde schuilgaat. "Proberen te snappen wat er gebeurt. Hoe komen we als kind bij de wiskunde? Waar is het nuttig, hoe werken de ideeën erachter. Meer het conceptuele dus.” 
We spreken Stefan Buijsman in Leiden, waar hij al op zijn 18e  afstudeerde als filosoof. Hij is er even terug wegens overleg met zijn uitgever, maar vertrekt later weer naar Stockholm, waar hij twee jaar geleden - hij was nog net geen 21 - promoveerde en zich sindsdien de jongste Zweedse doctor mag noemen. Hij doet er postdoctoraal onderzoek naar de filosofie van de wiskunde. 

School

Niet dat hij tijdens zijn eigen - nogal onstuimig verlopen - schoolcarrière nou zo uitblonk in wiskunde. "Ik was er niet bijzonder goed in. En nog niet. Ik onderzoek als filosoof hoe wiskunde bij kinderen werkt en hoe kinderen leren tellen en rekenen. Ik focus me daarbij op de eerste fase, waarin kinderen leren tellen. Hoe snel ze dat doen verschilt per taal: in Frankrijk zeggen ze 80 bijvoorbeeld als 4 keer 20. Dat zet Franse kinderen in het begin op een achterstand. En Japanse kinderen hebben last van het feit dat er in hun grammatica geen verschil is tussen enkelvoud en meervoud. Dus die leren pas later dat 1 ook echt één ding is. Mijn onderzoek spitst zich toe op de vraag hoe je iets dat zo abstract is als wiskunde kunt leren en hoe wiskundige taal werkt.” 

Succes

In oktober verscheen zijn boek 'Plussen en minnen’, waarin hij laat zien welke rol wiskunde speelt in ons leven. Op een begrijpelijke manier laat hij zien dat we niet zonder kunnen: zoekmachines, cruisecontrol, Google, Facebook, Netflix, maar ook weersvoorspellingen en het spoorboekje, stuk voor stuk onbestaanbaar zonder wiskunde. "Ik hoop dat ik met dit boek bij zowel kinderen als volwassenen de angst voor al die formules weg kan nemen. Dat meer mensen een beeld hebben bij wat er speelt en hoe zaken werken.” Ondanks het taaie onderwerp is zijn boek een succes. De eerste druk is uitverkocht en de rechten zijn verkocht aan 15 landen. Het boek wordt op dit moment in 13 talen vertaald. "Dat levert weer wat extra werk op. Er staan bijvoorbeeld vijf pagina’s over de NS in. In de VS en Canada zien ze toch liever andere voorbeelden.” 

Algoritmen

Ook infrastructuur en wiskunde zijn innig met elkaar verweven. "Maar dat weet iedereen die InfraTech bezoekt wel,” zegt de jonge filosoof. Tijdens zijn keynote speech zal Buijsman daarom ingaan op de menselijke kant. "Mobiliteitsoplossingen gaan steeds vaker over big data en algoritmen. Maar dat betekent wel dat je mensen moet uitleggen dat ze hun gedrag moeten laten bepalen door zo’n algoritme. Als je de wegen slim gaat inrichten dan zal het een keer gebeuren dat het systeem bepaalt dat jouw auto een bepaalde route niet mag rijden omdat het daar al te druk is. Op de één of andere manier moet je mensen daar wel in meekrijgen. Dat hun data daarvoor gebruikt wordt. Dat wordt een grote uitdaging: duidelijk maken waarom dingen zo gaan en waarom het in het belang van weggebruikers is dat ze zich overgeven aan een computer. Aan wiskunde dus. Terwijl mensen zelf misschien wel heel andere voorkeuren hebben.” 

Uitleggen

Met zijn boek probeert Buijsman mensen juist over dit soort vraagstukken te laten nadenken. "Een briljant inzicht of een oplossing heb ik ook niet. Maar zoals met wel meer dingen is het al een hele uitdaging om mensen uit te leggen hoe het werkt. Dat is wat ik in mijn boek probeer te doen. De ideeën achter de wiskunde die je op allerlei plekken in je dagelijks leven tegenkomt uitleggen: dit is wat we er aan data instoppen en dat wordt op deze manier verwerkt. Bedrijven zien dat uitleggen vaak over het hoofd. Die bedenken iets en daarna is het klaar. Logisch hoor, maar je moet ook iemand hebben die dit toegankelijk weet te maken en kan uitleggen waarom slimme wegen een goed idee zijn.” 
Ook als filosoof kan hij zijn hart ophalen aan slimme technologie. "Er zitten nogal wat ethische kwesties aan vast. Privacy natuurlijk, maar ook de vraag welke persoon jouw autonome auto mag overrijden in geval van nood. Al begrijp ik ook weer dat autofabrikanten zich over die vraag niet zo’n zorgen maken omdat keihard remmen altijd de beste keuze is. Maar goed, is het ethisch wel de beste keuze om al die data aan een computer te geven? Het kan voor het verkeer wel de meest efficiënte keuze zijn, maar dat geeft nog geen antwoord op de vraag of we het wel zouden moeten willen.”  

Katja Roose - de andere spreker tijdens de opening van InfraTech - vroeg zich af of iemand met zo’n overduidelijk talent als jij nog andere talenten heeft die wellicht wat zijn ondergesneeuwd doordat je bepaalde keuzes moest maken. 
"Het schrijven van een populair wetenschappelijk boek als 'Plussen en minnen’ komt naast mijn wetenschappelijk werk. En schrijven voor een breed publiek  is toch echt een andere tak van sport, de eerste versie wat bijvoorbeeld om te huilen zo slecht. Toch heb ik de keuze gemaakt me op zowel het wetenschappelijke werk als het schrijven te richten. Als ik namelijk alleen maar filosofie zou doen, gaat me dat ontzettend snel vervelen. Dan loop ik vast. Ik heb die variatie echt nodig. Mijn carrière zal daardoor behoorlijk gek verlopen, ben ik bang. Ik spring toch een beetje alle kanten op.” 

 


Bron: Foto © Merlijn Doomernik




Wij gebruiken cookies voor website analyse en marketingdoeleinden. Door onze site te bezoeken en te gebruiken, accepteert u deze cookies.
ACCEPTEER